برآمدگی روی سر و بدن؛ تفاوت لیپوم با کیست درموئید
ممکن است شما یا یکی از اطرافیانتان متوجه یک برآمدگی کیست‌مانند در ناحیه سر یا بخش‌های دیگر بدنتان شده باشید و دقیقاً ندانید که این توده چیست. مواجهه با هر نوع توده زیر پوستی معمولاً باعث نگرانی می‌شود، اما خبر خوب این است که اکثر این برآمدگی‌ها لیپوم (Lipoma) یا کیست درموئید (Dermoid Cyst) هستند؛ توده‌هایی کاملاً خوش‌خیم که به هیچ‌وجه سرطانی یا خطرناک نیستند.
با این حال، تشخیص تفاوت بین این دو عارضه برای انتخاب روش برخورد با آن‌ها بسیار مهم است. در این مقاله به‌طور علمی و به زبان ساده بررسی می‌کنیم که لیپوم و کیست درموئید چه تفاوت‌هایی دارند و چرا نباید برخی از آن‌ها را دستکاری کرد.
لیپوم (غده چربی) چیست؟ (ویژگی‌ها و نشانه‌ها)
لیپوم یک توده کاملاً خوش‌خیم و غیرسرطانی است که صرفاً از تجمع سلول‌های چربی تشکیل شده است. این غده‌های چربی زیر پوستی ویژگی‌های بسیار مشخصی دارند:
بافت نرم و متحرک: وقتی لیپوم را با انگشت لمس می‌کنید، معمولاً بافتی نرم دارد و تا حدودی زیر پوست می‌لغزد و جابه‌جا می‌شود.
ظاهر طبیعی پوست: پوست روی لیپوم کاملاً طبیعی، بدون قرمزی و بدون التهاب است.
اندازه متغیر: لیپوم‌ها داستان رشد متفاوتی دارند؛ ممکن است از یک سانتی‌متر شروع شوند و حتی تا ۱۰ سانتی‌متر هم رشد کنند و بزرگ شوند.
عدم پارگی: یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های لیپوم‌ها این است که این توده‌ها هرگز پاره یا منفجر نمی‌شوند و هیچ ماده‌ای از آن‌ها خارج نمی‌شود.
کیست درموئید؛ توده‌ای که به اشتباه غده چربی نامیده می‌شود!
بسیاری از مراجعین با شکایت از وجود یک برآمدگی روی سرشان به مطب مراجعه می‌کنند و می‌گویند: «یک غده چربی روی سرم داشتم که پاره شد و موادی از آن بیرون ریخت!»
نکته مهم اینجاست که غده‌های چربی (لیپوم‌ها) هرگز پاره نمی‌شوند. توده‌ای که منفجر شده و محتویات آن تخلیه می‌شود، در واقع کیست درموئید است، نه لیپوم.
نشانه‌های کیست درموئید چیست؟
بافت سفت‌تر: برعکس لیپوم، کیست‌های درموئید در لمس کمی سفت‌تر هستند.
عدم تحرک: این کیست‌ها به راحتیِ لیپوم زیر دست حرکت نمی‌کنند و جایگاه نسبتاً ثابتی دارند.
خطر التهاب و عفونت: زمانی که کیست درموئید پاره می‌شود (چه خودبه‌خود و چه در اثر فشار)، ریسک التهاب و عفونت در آن ناحیه به شدت بالا می‌رود.
- یک هشدار جدی: لطفاً کیست‌های درموئید را دستکاری نکنید و فشار ندهید. با فشار دادن این کیست‌ها نه‌تنها کمکی به درمان نمی‌کنید، بلکه خطر عفونت را افزایش می‌دهید. بهترین اقدام این است که به محض مشاهده این توده‌ها به پزشک مراجعه کنید.
آیا این برآمدگی‌ها خطرناک و سرطانی هستند؟
پاسخ کوتاه و قطعی به این سوال «خیر» است. هم لیپوم‌ها و هم کیست‌های درموئید توده‌هایی کاملاً بی‌خطر و خوش‌خیم هستند و هیچ جای نگرانی یا ترس از سرطان در مورد آن‌ها وجود ندارد.
«همان‌طور که گفتیم لیپوم‌ها کاملاً خوش‌خیم هستند؛ اما اگر توده شما بافتی سنگی دارد، دردناک است یا به سرعت رشد کرده، برای رفع هرگونه نگرانی حتماً مقاله [نشانه غده چربی خطرناک چیست؟ + تفاوت لیپوم با لیپوسارکوم] را مطالعه کنید.»
آیا لیپوم و کیست درموئید لزوماً نیاز به درمان دارند؟
باز هم جواب «نه» است؛ درمان آن‌ها از نظر پزشکی اورژانسی نیست، اما شرایطی وجود دارد که برداشتن آن‌ها را ضروری می‌کند:
۱. درمان لیپوم: اگر غده چربی شما بزرگ شده است، در ناحیه‌ای قرار دارد که تحت فشار لباس است یا ظاهر آن شما را اذیت می‌کند، می‌توانید آن را بردارید.
۲. درمان کیست درموئید: با وجود اینکه این کیست‌ها خطرناک نیستند، اما چون به مرور زمان بزرگ‌تر می‌شوند و ممکن است در اثر فشار روزمره دچار پارگی، التهاب و عفونت شوند، توصیه پزشکی این است که در همان مراحل اولیه برداشته شوند.
روش درمان چگونه است؟
خوشبختانه برای برداشتن هیچ‌کدام از این دو عارضه نیازی به بیهوشی و بستری در بیمارستان نیست. هم لیپوم و هم کیست درموئید با یک جراحی سرپایی ساده، با بی‌حسی موضعی و در کوتاه‌ترین زمان ممکن در مطب قابل برداشتن هستند.
اگر در شهر مشهد سکونت دارید و روی سر یا بدن خود توده‌ای احساس می‌کنید که نیاز به بررسی یا درمان دارد، می‌توانید برای انجام یک معاینه دقیق و جراحی سرپایی ایمن، به مطب دکتر پریسا ذبیحی مراجعه کنید. فراموش نکنید که دستکاری توده‌ها فقط مسیر درمان را طولانی‌تر می‌کند؛ پس بدون نگرانی، کار را به پزشک بسپارید.
نتایج واقعی بیماران را ببینید: برای مشاهده آلبوم قبل و بعد از جراحی‌ها و آشنایی با روند بهبود، به صفحه‌ی تجربه زیباجویان سر بزنید.
پشت صحنه‌های واقعی درمان را دنبال کنید: برای دیدن نمونه‌کارهای روزانه و ویدئوهای رضایت بیماران، در اینستاگرام همراه ما باشید: (dr.parisa.zabihi)
ویدیو این مقاله
اگر برای لیپوم خود به دنبال یک محیط آرام و جراحی لیپوم توسط پزشک خانم در مشهد هستید، می‌توانید برای رزرو نوبت و معاینه تخصصی با مطب در ارتباط باشید.
پاسخ به سوالات مراجعین
۱-آیا بعد از عمل برداشتن کیست غدد سباسه، برای اینکه دوباره برنگرده لازمه محل کیست رو کوتریزه کنن؟
خیر، لزوماً نیازی به کوتریزه کردن (سوزاندن) نیست. شرط اصلی برای برنگشتن کیست این است که «کیسه» یا دیواره کپسولی آن حین عمل جراحی به طور کامل و سالم از زیر پوست خارج شود.
۲-من یه کیست سباسه زیر نرمه گوشم داشتم که بزرگ شده بود و خیلی درد می‌کرد. بعد از مصرف آنتی‌بیوتیک خودش ترکید و تقریباً خالی شد. با توجه به اینکه جوش‌های زیرپوستی و جوش صورت هم دارم، ممکنه با بالا رفتن سن احتمال برگشتش کمتر بشه یا حتماً باید عمل بشه و کامل دربیاد؟
بالا رفتن سن معمولاً تأثیری در از بین رفتن کامل آن ندارد. چون کیست ترکیده، فقط محتویات آن خالی شده اما دیواره (کپسول) آن زیر پوست باقی مانده است. برای جلوگیری از بازگشت مداوم، حتماً باید در شرایطی که التهاب ندارد، جراحی و کامل خارج شود.
۳-یه برجستگی کنار گردنم، زیر گوشم دارم که سونوگرافی گفته کیست سباسه هست. بعد از اینکه با ماشین اصلاح تحریک شد، ورم کرد و چرکی شد و با اینکه سفیکسیم خوردم، بدتر شده و چرک ازش خارج میشه. آیا با همین قرص عفونت و چرکش از بین میره؟
قرص آنتی‌بیوتیک (مثل سفیکسیم) فقط عفونت و التهاب بافت‌های اطراف را کم می‌کند، اما نمی‌تواند چرک محبوس و کپسول کیست را از بین ببرد. برای درمان قطعی به تخلیه توسط پزشک (برش و شستشوی چرک) و در نهایت خارج کردن کپسول نیاز است.
۴-چند سال پیش یه چیزی شبیه یه غده کوچیک روی سرم ایجاد شده بود که اخیراً بزرگ‌تر شده و بعد قرمز و دردناک شده. وقتی فشارش دادم، چرک و خون و یه ماده پنیری ازش خارج شد و الان هم متورم و دردناکه. این غده چی می‌تونه باشه؟ خطرناکه؟
این دقیقاً علائم یک کیست مویی یا اپیدرموئید (سباسه) است که عفونی و پاره شده است. ماده پنیری همان کراتین و سلول‌های مرده پوست است. خطرناک نیست، اما برای کنترل عفونت و درد باید به پزشک مراجعه کنید و بعد از بهبود التهاب، کپسول آن را جراحی کنید.
۵-یه سوراخ کوچیک روی گردنم دارم که از بچگی وجود داشته و وقتی فشارش میدم، یه ماده سفید یا زرد با بوی خیلی بد ازش خارج میشه. چند سال پیش حتی یه موی بلند هم ازش بیرون آوردم. بهتره جراحی بشه یا بودن و نبودنش فرقی نداره؟
این ضایعه احتمالاً یک کیست مادرزادی (مثل کیست درموئید یا سینوس برانکیال) است. وجود مو و بوی بد نشان‌دهنده تجمع کراتین و عفونت خفیف است. اگر شما را اذیت نمی‌کند جراحی اورژانسی نیاز ندارد، اما تنها راه خلاص شدن از ترشحات و بوی بد، جراحی و برداشتن کامل مجرای آن است.